paragraf

W społeczeństwie podejmuje się działania profilaktyczno – edukacyjne, które mają za zadanie uświadomienie dzieciom i młodzieży, iż negatywne zachowania powodują konsekwencje prawne. W miesiącach letnich częste spotkania dają okazję do popełnienia nieprzemyślanych czynów. Dorośli muszą sobie uświadomić, iż ciąży na nich odpowiedzialność za dzieci. Rodzina jest środowiskiem najwcześniej oddziałującym na osobowość dziecka i ma decydujący wpływ na jego kształtowanie, również może wywierać pozytywny – socjalizujący wpływ na jednostkę lub przeciwnie – negatywny, kształtując określone, społecznie korzystne lub nie postawy życiowe. Różne mechanizmy oddziaływania rodziny mają wpływ na społeczne nieprzystosowanie dziecka.

Czynnikiem kryminogennym jest także brak jednoznacznych wzorów zachowania dorastającej młodzieży, uczestnictwo w grupie rówieśniczej, czy młodzieżowej grupie przestępczej jest próbą zdefiniowania swej przynależności społecznej, często przez świadome odrzucenie norm i wartości świata dorosłych.

Konsekwencje prawne młodzieży regulują zapisy w Ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.

W myśl cyt. Ustawy nieletni to osoba, która:

  • nie ukończyła 18 lat, a jej zachowanie wskazuje, iż wykazuje przejawy demoralizacji;
  • ukończyła 13 lat, a nie ukończyła lat 17 i dopuściły się popełnienia czynu karalnego;
  • nie ukończyła 21 lat i względem niej orzeczone zostały środki wychowawcze i poprawcze.

Przejawy demoralizacji u nieletnich:

  • niesystematyczne uczęszczanie do szkoły,
  • wagary, inne zaniedbywanie nauki,
  • niestosowne zachowanie się w szkole i poza szkołą,
  • dłuższe przebywanie poza domem bez kontroli,
  • wałęsanie się w towarzystwie zdemoralizowanych kolegów i łączenie się w grupy,
  • zachowania agresywne,
  • wandalizm,
  • ucieczki z domu,
  • palenie tytoniu,
  • picie alkoholu,
  • używanie narkotyków i innych środków odurzających,
  • przedwczesne podejmowanie życia seksualnego,
  • popełnianie czynów zabronionych przez osobę w wieku poniżej 13 lat lub nie uznanych za czyny karalne.

Zachowania tego rodzaju będące przejawem demoralizacji (niedostosowania społecznego), znajdą się przedmiotem zainteresowania sądu rodzinnego, jeżeli występują jako zespoły po 2-3 różnego rodzaju, powtarzają się wielokrotnie, przybierając postać systematycznego postępowania.

Nieletni odpowiada za popełnienie czynu karalnego, którym jest przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo określone wykroczenie.

Przestępstwa najczęściej popełniane przez nieletnich:

  • przestępstwa rozbójnicze – wymuszenia, kradzieże, rozboje
  • kradzieże
  • kradzieże z włamaniem
  • udział w bójce i pobiciu
  • zniszczenie lub uszkodzenie cudzej rzeczy

wykroczenia, za które nieletni ponoszą odpowiedzialność: 

  • art. 51 KW-zakłócenie wybrykiem spokoju lub porządku publicznego
  • art. 69 KW-niszczenie i uszkadzanie znaków umieszczonych przez organ państwowy
  • art. 74 KW-uszkadzanie znaków lub urządzeń zapobiegających niebezpieczeństwu
  • art. 76 KW-rzucanie kamieniami lub innymi przedmiotami w pojazd mechaniczny będący w ruchu
  • art. 85 KW-samowolna zmiana, niszczenie lub uszkadzanie znaków drogowych
  • art. 87 KW-prowadzenie pojazdu przez osobę znajdującą się w stanie wskazującym na użycie alkoholu lub podobnie działającego środka
  • art. 119 KW-kradzież lub przywłaszczenie mienia
  • art. 122 KW-paserstwo
  • art. 124 KW-niszczenie lub uszkodzenie mienia
  • art. 133 KW-spekulacja biletami wstępu
  • art. 143 KW-utrudnianie korzystania z urządzeń przeznaczonych do użytku publicznego

Przestępczość młodocianych podobnie jak i nieletnich przedstawia ostry problem społeczny, którego nie wolno nam lekceważyć. Przybiera on coraz to drastyczniejsze formy i przestępcy również są coraz to młodsi. Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat młodociani stanowią około 16% ogółu skazanych.


Magdalena Lisowska
Kierownik Środowiskowej Świetlicy Socjoterapeutycznej w Świlczy